początek pokwitania a tkanka tłuszczowa u kobiet

Naukowcy zidentyfikowali geny wiążące początek pokwitania z tkanką tłuszczową u kobiet

[Data: 2010-11-23]

Międzynarodowy zespół naukowców odkrył 30 nowych genów, które kontrolują wiek, w którym dziewczynki osiągają dojrzałość płciową. Co więcej o wielu z tych genów wiadomo, że biorą udział w metabolizowaniu tłuszczu przez organizm. Odkrycia mogą wyjaśnić, dlaczego w przypadku niektórych dziewczynek bardziej prawdopodobne jest przejście okresu dojrzewania w młodszym wieku i ewentualnie przyczynić się do profilaktyki niektórych problemów zdrowotnych związanych z otyłością.

W badaniach dofinansowanych częściowo ze środków unijnych, które zostały opisane w czasopiśmie Nature Genetics, wzięło udział 175 naukowców z ponad 100 instytucji z całego świata.

Większość dziewczynek przechodzi okres dojrzewania między 11 a 14 rokiem życia. Odżywianie się ma zasadniczy wpływ na wiek, w jakim dziewczynka prawdopodobnie rozpocznie menstruację, która pojawia się wcześniej u dzieci cięższych niż u lżejszych. To ważna kwestia, ponieważ dziewczynki, które wcześniej przechodzą pokwitanie są bardziej zagrożone różnymi problemami zdrowotnymi, takimi jak rak piersi, rak macicy, otyłość, cukrzyca typu 2 i choroby sercowo-naczyniowe.

Jednakże wiek wystąpienia pierwszej miesiączki (tj. rozpoczęcia miesiączkowania) zależy również od komponentu genetycznego. Badania bliźniąt i rodzin sugerują, że 50% zmienności terminu wystąpienia pierwszej miesiączki można przypisać czynnikom genetycznym.

Naukowcy już zidentyfikowali dwa geny powiązane z wiekiem, w którym pojawia się pierwsza miesiączka. W toku projektu zespół przeprowadził 32 badania asocjacyjne całego genomu (GWAS) ponad 87.000 kobiet pochodzenia europejskiego, które mieszkają w Europie, Australii i USA. Następnie potwierdził swoje odkrycia, poddając dalszym badaniom kolejne niemal 15.000 kobiet.

Obok dwóch znanych genów pierwszej miesiączki, badania umożliwiły odkrycie 30 nowych genów powiązanych z tą kwestią plus dowody na kolejne 10. Cztery z nowo odkrytych genów są jak wskazywano uprzednio powiązane ze wskaźnikiem masy ciała (BMI), trzy biorą udział w homeostazie energii i trzy wydają się zaangażowane w regulację hormonalną.

„To interesujące, Ĺźe kilka z nowych genĂłw terminu pierwszej miesiączki zostało powiązanych w ramach innych badań ze wzrostem masy ciała i otyłością” – zauwaĹźa naczelna autorka artykułu, Cathy Elks z Oddziału Epidemiologii Rady Medycznych Badań Naukowych (MRC) w Cambridge, Wlk. Brytanii. „To sugeruje, Ĺźe kobiety w niektĂłrych rodzinach mogą dziedziczyć łączną skłonność genetyczną do wzrostu masy ciała i wczesnego pokwitania.”

„Wiemy, Ĺźe dziewczynki, ktĂłre mają nadwagę prawdopodobnie przejdą okres pokwitania w młodszym wieku. Nasze odkrycia wskazują na to, Ĺźe nadwagę i wczesne pokwitanie łączą ze sobą złoĹźone powiązania” – dodaje Ken Ong, rĂłwnieĹź z Oddziału Epidemiologii MRC. „Istotne znaczenie ma rĂłwnieĹź poznanie tych ‘wspĂłlnych czynnikĂłw genetycznych’, ktĂłre moĹźna modyfikować poprzez zmiany w trybie Ĺźycia. JeĹźeli wskaĹşniki otyłości dziecięcej nadal będą rosnąć, to przełożą się one na znacznie większą liczbę dziewczynek wchodzących w okres pokwitania w młodym wieku. Natomiast wysiłki zmierzające do profilaktyki lub redukowania otyłości dziecięcej pomogą uniknąć wczesnego pokwitania.”

Wybiegając w przyszłość naukowcy zauważają, że badania funkcjonalne nowych genów pierwszej miesiączki mogą pomóc w wyjaśnieniu mechanizmów biologicznych łączących pierwszą miesiączkę z wagą ciała. Potrzebne są dodatkowe badania, aby sprawdzić, czy te warianty genetyczne występują również w innych grupach etnicznych.

ĹšrĂłdłem unijnego wsparcia badań było kilka projektĂłw. Projekty ENGAGE (Europejska sieć genetyki i epidemiologii genomicznej), GEFOS (Genetyczne czynniki w osteoporozie), TREAT-OA (Badania translacyjne w Europie – technologie stosowane w zapaleniu kości i stawĂłw) oraz HYPERGENES (Europejska sieć badań genetyczno-epidemiologicznych – budowanie metody dysekcji złoĹźonych cech genetycznych, stosując nadciśnienie pierwotne jako model choroby) zostały dofinansowane z tematu „Zdrowie” SiĂłdmego Programu Ramowego (7PR).

Projekty ECOGENE (Uwalnianie potencjału regionu konwergencji Unii Europejskiej w genetyce) i OPENGENE (Otwieranie estońskiego projektu genomu dla Europejskiej Przestrzeni Badawczej) zostały dofinansowane z budĹźetu „Potencjał badawczy” 7PR, natomiast projekt BBMRI (Infrastruktura biobankĂłw i zasobĂłw biomolekularnych) uzyskał wsparcie z programu „Infrastruktury badawcze” 7PR. Projekt GMI (Genetyka chorĂłb umysłowych) został dofinansowany z programu „Pomysły” 7PR przez Europejską Radę ds. Badań Naukowych (ERBN).

Projekty EUROSPAN (Europejska sieć badawcza populacji szczegĂłlnych – ujęcie ilościowe i wykorzystanie róşnic genetycznych w odkrywaniu genĂłw) oraz DIABESITY (Nowe cele molekularne lekĂłw przeciw otyłości i cukrzycy typu 2) uzyskały fundusze z tematu „Nauki o Ĺźyciu, genomika i biotechnologia na rzecz zdrowia” SzĂłstego Programu Ramowego (6PR), a projekt GENOMEUTWIN (Badania genomu wśrĂłd europejskich bliĹşniakĂłw i w kohortach populacji w celu zidentyfikowania genĂłw w powszechnych chorobach) uzyskał dofinansowanie z tematu „Jakość Ĺźycia i zarządzanie Ĺźywymi zasobami” Piątego Programu Ramowego (5PR).

Więcej informacji:

Nature Genetics:

http://www.nature.com/ng/index.html

Peninsula College of Medicine and Dentistry:

http://www.pcmd.ac.uk

King’s College London:

http://www.kcl.ac.uk

Centrum Medyczne Uniwersytetu w Bostonie:

http://www.bmc.org

Kategoria: Wyniki projektĂłw
ĹšrĂłdło danych: Nature Genetics; Peninsula College of Medicine and Dentistry; King’s College London; Centrum Medyczne Uniwersytetu w Bostonie
Referencje dokumentu: Elks, C. E., et al. (2010) Thirty new loci for age at menarche identified by a meta-analysis of genome-wide association studies. Nature Genetics (w druku), publikacja internetowa z dnia 21 listopada. DOI: 10.1038/ng714.
Indeks tematyczny: Koordynacja, wspĂłlpraca; Nauki biologiczne; Medycyna, zdrowie; Badania Naukowe

RCN: 32789

http://cordis.europa.eu/fetch?CALLER=PL_NEWS&ACTION=D&DOC=5&CAT=NEWS&QUERY=012cc81cdd16:cc47:52cb4e84&RCN=32789